Các lệnh G trong tiện CNC thông dụng nhất & cách dùng

Các lệnh G trong tiện CNC dùng để làm gì?

Các lệnh G trong tiện CNC (G-code) là tập hợp các mã lệnh tiêu chuẩn được sử dụng để điều khiển chuyển động và chức năng của máy tiện CNC. Thông qua các lệnh này, người lập trình có thể xác định chính xác quỹ đạo dao, tốc độ chạy dao, chu trình gia công, chế độ nội suy và nhiều thao tác khác trong quá trình cắt gọt.

Hiện nay, hầu hết các hệ điều khiển CNC phổ biến như FANUC, Mitsubishi, Siemens hay Syntec đều sử dụng hệ thống G-code theo tiêu chuẩn ISO, tuy nhiên một số mã lệnh hoặc cú pháp có thể thay đổi tùy từng hãng điều khiển.

Việc nắm vững các lệnh G trong tiện CNC giúp người vận hành:

• Lập trình gia công nhanh chóng và chính xác
• Tối ưu thời gian gia công, giảm thời gian chạy máy
• Hạn chế lỗi va chạm dao và phôi
• Dễ dàng chỉnh sửa, tối ưu chương trình CNC
• Gia tăng độ chính xác và chất lượng bề mặt chi tiết
• Nâng cao năng suất sản xuất và giảm tỷ lệ phế phẩm.

XEM THÊM: Tài liệu lập trình phay CNC Fanuc – Hướng dẫn từ chi tiết đến nâng cao

List 20+ các lệnh G trong tiện CNC thông dụng nhất

Dưới đây là tổng hợp những lệnh G trong tiện CNC được sử dụng phổ biến nhất:

Lệnh G	Chức năng	Ví dụ
G00	Chạy dao nhanh (Rapid Traverse)	G00 X50 Z5
G01	Nội suy đường thẳng có cắt gọt	G01 X20 Z-50 F0.2
G02	Nội suy cung tròn theo chiều kim đồng hồ	G02 X40 Z-20 R10
G03	Nội suy cung tròn ngược chiều kim đồng hồ	G03 X20 Z-10 R5
G04	Dừng theo thời gian (Dwell)	G04 U2
G20	Lập trình theo đơn vị Inch	G20
G21	Lập trình theo đơn vị mm	G21
G28	Đưa dao về điểm gốc máy	G28 U0 W0
G32	Tiện ren bước không đổi	G32 Z-30 F2.0
G40	Hủy bù bán kính dao	G40
G41	Bù bán kính dao bên trái	G41
G42	Bù bán kính dao bên phải	G42
G50	Giới hạn tốc độ trục chính	G50 S2500
G54 – G59	Chọn hệ tọa độ làm việc	G54
G70	Chu trình gia công tinh	G70 P100 Q200
G71	Chu trình tiện thô dọc	G71
G72	Chu trình tiện mặt đầu	G72
G73	Chu trình tiện lặp tốc độ cao	G73
G74	Chu trình khoan hoặc tiện rãnh hướng trục	G74
G75	Chu trình tiện rãnh hướng kính	G75
G76	Chu trình tiện ren nhiều lượt	G76
G90	Chu trình tiện ngoài theo tọa độ tuyệt đối	G90
G92	Chu trình tiện ren đơn giản	G92
G94	Tiện mặt đầu	G94
G96	Tốc độ cắt không đổi (CSS)	G96 S180
G97	Tốc độ trục chính cố định	G97 S1200

Giải mã ý nghĩa của từng lệnh G trong tiện chi tiết, dễ hiểu

1. Lệnh G00 – Chạy dao nhanh

G00 dùng để di chuyển dao đến vị trí mong muốn với tốc độ lớn nhất của máy mà không thực hiện cắt gọt. Ví dụ cú pháp: G00 X100 Z10.

Lệnh này thường ứng dụng để tiếp cận phôi, di chuyển giữa các nguyên công hoặc rút dao sau gia công.

2. Lệnh G01 – Nội suy đường thẳng

Lệnh G01 thực hiện gia công theo đường thẳng với lượng chạy dao. Ví dụ cú pháp: G01 X30 Z-60 F0.25

Đây là lệnh được sử dụng nhiều nhất trong tiện CNC cho các nhu cầu gia công như tiện trụ, tiện mặt, tiện côn, gia công các chi tiết có biên dạng phẳng…

3. Lệnh G02 và G03

Cả lệnh này dùng để gia công cung tròn, trong đó G02 quay theo chiều kim đồng hồ và G03 quay ngược chiều kim đồng hồ.

Ví dụ cú pháp: G02 X40 Z-20 R10 hoặc G03 X20 Z-15 I5 K5

4. Lệnh G28

Sau khi kết thúc chương trình, G28 đưa dao trở về vị trí Home nhằm đảm bảo an toàn trước khi thay dao hoặc tháo phôi.

Ví dụ cú pháp: G28 U0 W0

5. Lệnh G71 – Chu trình tiện thô

Đây là chu trình tự động giúp bóc lượng dư nhiều lần trước khi tiện tinh. Ưu điểm của lệnh này là giảm thời gian lập trình, điều khiển dao cắt ổn định và phân chia chiều sâu cắt hợp lý.

Ví dụ cú pháp: G71 U2 R0.5 hoặc G71 P100 Q200 U0.3 W0.1 F0.25

6. Lệnh G70 – Chu trình tiện tinh

Sau khi tiện thô bằng G71, G70 sẽ tự động chạy lại biên dạng để hoàn thiện kích thước và độ nhám.

Ví dụ cú pháp: G70 P100 Q200

7. Lệnh G76 – Chu trình tiện ren

Đây là chu trình tiện ren được sử dụng phổ biến nhất trên máy tiện FANUC. Lệnh này có thế mạnh là tự động chia số lần cắt, đảm bảo bước ren chính xác và giảm tải cho dao.

Ví dụ cú pháp: G76 P020060 Q100 R0.05 hoặc G76 X18 Z-30 P1200 Q300 F2

8. Lệnh G96 và G97

• Lệnh G96 có nhiệm vụ duy trì tốc độ cắt không đổi (Constant Surface Speed). Ví dụ cú pháp: G96 S180. Khi đường kính phôi thay đổi, tốc độ trục chính sẽ tự động điều chỉnh.
• Lệnh G97: sử dụng tốc độ trục chính cố định. Ví dụ cú pháp: G97 S1200. Thường dùng để khoan tâm, tiện ren hoặc gia công các chi tiết có đường kính nhỏ.

HOT: LIST MÁY TIỆN CNC BEST SELLER TẠI TLT ĐƯỢC NHIỀU DOANH NGHIỆP TIN DÙNG

Cần lưu ý gì để sử dụng các lệnh G trong tiện CNC hiệu quả?

Mặc dù G-code được phát triển dưới dạng tiêu chuẩn hóa, nhưng để vận hành máy tiện CNC an toàn và đạt hiệu suất cao, người lập trình cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:

Nắm vững kiến thức về hệ điều khiển đang sử dụng

Không phải mọi hệ điều khiển đều hỗ trợ hoàn toàn giống nhau. Một số chu trình như G71, G72, G73 hoặc G76 có thể khác về cú pháp giữa FANUC, Siemens, Mitsubishi hay Syntec. Do đó, trước khi lập trình, hãy tham khảo tài liệu hướng dẫn của bộ điều khiển đang sử dụng để tránh lỗi chương trình.

Kiểm tra hệ tọa độ trước khi vận hành chính thức

Luôn xác nhận kỹ trước các lệnh lập trình chính xác, quan trọng nhất là các lệnh như G54 – G59 đúng vị trí, G90 hoặc G91 đúng chế độ lập trình và điểm zero phôi chính xác. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng gia công trong trạng thái thiết lập sai hệ toạ độ, vì sẽ dẫn đến va chạm dao hoặc gia công sai kích thước.

Kết hợp đúng tốc độ cắt và lượng chạy dao

Các lệnh G chỉ điều khiển chuyển động. Để gia công hiệu quả, cần thiết lập hợp lý bao gồm: tốc độ trục chính, lượng chạy dao, chiều sâu cắt, loại dao, vật liệu phôi… Điều này giúp kéo dài tuổi thọ dao và đảm bảo chất lượng bề mặt chi tiết.

Luôn mô phỏng chương trình trước khi chạy thực tế

Trước khi gia công trên máy, nên kiểm tra chương trình bằng phần mềm mô phỏng. Chạy dry run hoặc single block, quan sát quỹ đạo chạy dao. Đây là cách hiệu quả để phát hiện lỗi lập trình, tránh va chạm và giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành.

Thường xuyên cập nhật kiến thức lập trình CNC

Các hệ điều khiển CNC ngày càng được bổ sung nhiều chu trình gia công thông minh và tính năng tự động hóa. Việc thường xuyên cập nhật tài liệu kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm thực tế và thực hành lập trình sẽ giúp người vận hành khai thác tối đa khả năng của máy tiện CNC, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng gia công.

Trên đây là những thông tin về các lệnh G trong tiện CNC thông dụng nhất. Đối với người mới bắt đầu, nên làm quen trước với các lệnh cơ bản như G00, G01, G02, G03, G28, G96 và G97, sau đó tiếp tục tìm hiểu các chu trình tự động như G70, G71, G72 hay G76 để nâng cao kỹ năng lập trình CNC và đáp ứng tốt hơn yêu cầu sản xuất hiện đại.

Nếu cần hỗ trợ giải đáp các thắc mắc liên quan hoặc tư vấn đầu tư máy CNC, hãy liên hệ ngay với Tập đoàn Công nghệ TLT nhé!